Veelgestelde vragen
1. Wat is digitaal leermateriaal?
2. Wat zijn de mogelijkheden van digitaal leermateriaal?
3. Welke soorten digitaal leermateriaal zijn er?
4. Waar vind ik digitaal leermateriaal?
5. Wat is het verschil tussen arrangeren en ontwikkelen?
6. Hoe deel ik digitaal leermateriaal?
7. Wat zijn auteurstools?
8. Zijn er standaarden voor digitaal leermateriaal?
9. Hoe kan ik de kwaliteit van digitaal leermateriaal toetsen?
10. Hoe gebruik ik digitaal leermateriaal naast bestaande methoden?
11. Kan mijn ELO overweg met digitaal leermateriaal?
12. Hoe kan ik binnen mijn school starten met digitaal leermateriaal?
13. Zijn er opleidingen op het gebied van digitaal leermateriaal?
Heeft u een vraag of suggestie voor digitaal leermateriaal? Gebruik dan dit contactformulier
1. Wat is digitaal leermateriaal?
In het onderwijs wordt gebruik gemaakt van leermateriaal. Niet alleen in papieren vorm, maar steeds vaker ook in digitale vorm.
Met digitaal leermateriaal is het eenvoudiger om maatwerk te leveren. Bijvoorbeeld aan leerlingen die sneller of juist langzamer leren dan de andere leerlingen.
Ook is digitaal leermateriaal interactiever dan papieren leermateriaal en kan het sneller aangepast worden.
Vaak is digitaal leermateriaal gratis, waardoor de kosten voor de aanschaf van leermateriaal zullen dalen.
^ Terug naar veelgestelde vragen
2. Wat zijn de mogelijkheden van digitaal leermateriaal?
Het gebruik van digitaal leermateriaal stelt docenten in staat om meer in te spelen op de wensen en mogelijkheden van hun leerlingen. Het leermateriaal kan zowel wat betreft vorm, inhoud, plaats als tijd worden afgestemd op de individuele leer- en ontwikkelbehoefte van de gebruiker. Hiermee biedt digitaal lesmateriaal de mogelijkheid de effectiviteit van het leren sterk te vergroten; de leerling werkt alleen aan die stof die hem op dat moment het best in zijn ontwikkeling verder helpt.
Verder wordt het voor docenten eenvoudiger om leermateriaal te bewerken. Dit komt zowel door de technologische ontwikkelingen als door het ruime aanbod van digitaal materiaal (zoals film, muziek, foto’s). Het bewerken van leermateriaal biedt docenten niet alleen de mogelijkheid om het onderwijs meer conform hun eigen wensen in te richten, maar biedt hen tevens de kans om zichzelf verder te ontwikkelen.
^ Terug naar veelgestelde vragen
3. Welke soorten digitaal leermateriaal zijn er?
Digitaal leermateriaal is er in verschillende soorten en maten. Uiteenlopend van losse componenten tot volledige modules.
Een fragment is een losse component (bijvoorbeeld een plaatje of een tekst).
Een informatie-eenheid is bijvoorbeeld een site, een filmpje of een artikel over één bepaald onderwerp.
Een
leereenheid is een aantal (internet)pagina's met een duidelijke
structuur. Zo kan een leereenheid bestaan uit een inleiding,
oefeningen, oefentoetsen, enzovoort.
Een cursus is een volledig
afgeronde module, die bestaat uit een aantal leereenheden en die
bijvoorbeeld opleidt tot een erkend (deel)certificaat.
^ Terug naar veelgestelde vragen
4. Waar vind ik digitaal leermateriaal?
Er zijn verschillende soorten aanbieders van digitaal leermateriaal, zoals uitgeverijen, musea, archieven en leraren (individueel of in samenwerkingsverbanden). Er is veel digitaal leermateriaal beschikbaar. Op de pagina Zoeken treft u een aantal tips aan om materiaal te zoeken.
Kennisnet is in opdracht van het ministerie van OCW een inventarisatie gestart naar beschikbaar digitaal leermateriaal. Dit project heeft een overzicht opgeleverd van per vak bronnen van bruikbaar digitaal leermateriaal in het VO. Ruim 400 docenten hebben hiervoor bronnen aangeleverd. Ook is digitaal materiaal van commerciële en niet-commerciële aanbieders toegevoegd.
Voorbeeldvideo:
^ Terug naar veelgestelde vragen
5. Wat is het verschil tussen arrangeren en ontwikkelen?
U kunt zelf digitaal leermateriaal maken, maar u kunt het ook arrangeren. Wat is het verschil?
Bij arrangeren voegt u materiaal dat u op internet vindt, samen. Voorbeeld: u vindt op internet een filmpje, twee foto’s en wat tekst over zwaartekracht. U heeft deze informatie niet zelf ontwikkeld, maar door de informatie samen te voegen en er opdrachten aan te verbinden, arrangeert u uw eigen les. U voegt betekenis toe.
Bij ontwikkelen gaat het om het zelf maken van digitaal leermateriaal. Het ontwikkelen van materiaal kan onderverdeeld worden in vijf stappen:
-het analyseren van het probleem
-het ontwerpen van het digitale leermateriaal
-het daadwerkelijke ontwikkelen van het digitale leermateriaal
-het implementeren van het digitale leermateriaal
-het evalueren van het digitale leermateriaal
^ Terug naar veelgestelde vragen
6. Hoe deel ik digitaal leermateriaal?
Als u digitaal leermateriaal gemaakt heeft, is het belangrijk dat u het deelt met andere docenten. Dat kan alleen als u het materiaal metadateert. Metadatering is informatie over informatie, of anders gezegd: informatie die het leermateriaal zelf, de educatieve content, beschrijft. Metadatering maakt het mogelijk om gericht te zoeken naar informatie, door het opgeven van bepaalde kenmerken waaraan die informatie moet voldoen, zoals niveau, omvang of doelgroep. Een zoekvraag levert zo een verfijnd zoekresultaat: leermateriaal dat qua inhoud, vorm en/of niveau zoveel mogelijk aansluit bij de behoefte van docent en/of leerlingen. Door afspraken te maken over de metadata wordt de uitwisselbaarheid en vindbaarheid van content bevorderd. Het is herkenbaar en bruikbaar voor iedereen.
Voorbeeldvideo:
^ Terug naar veelgestelde vragen
7. Wat zijn auteurstools?
Met een auteurstool kunt u digitaal leermateriaal ontwikkelen, arrangeren en structureren. Er zijn allerlei tools om zelf digitaal leermateriaal te maken.
Met een auteurstool maakt u een digitale les. Zo'n les kunt u bijvoorbeeld verrijken met afbeeldingen en video's. Ook kunt u structuur aanbrengen in de manier waarop informatie aan leerlingen wordt aangeboden. Tenslotte kunt u meestal ook oefeningen toevoegen.
Wanneer uw leermateriaal voldoet aan uw wensen, kunt u het met een auteurstool idealiter zo opslaan dat u het naadloos in uw elektronische leeromgeving (ELO) kunt importeren en afspelen. De tool maakt hiervoor een pakket (een computerbestand) aan dat voldoet aan bepaalde standaarden. Deze standaarden zijn afspraken die ervoor zorgen dat het leermateriaal in elke ELO goed past en afgespeeld kan worden. Net zoals een standaard A4-tje in elke printer past en geprint kan worden. U kunt uw pakket dus delen met anderen die het ook in hun ELO kunnen importeren en afspelen.
Er zijn allerlei verschillende soorten tools beschikbaar. Sommige kunt u via een website gebruiken, andere moet u installeren op uw computer. Er zijn open-source auteurstools en commerciële. Enkele voorbeelden zijn eXe Learning, Hot Potatoes, Wimba Create en Lesbank. Ook bieden sommige ELO’s de mogelijkheid om digitaal leermateriaal te ontwikkelen en arrangeren in deze omgevingen zelf.
Meer informatie over auteurstools
^ Terug naar veelgestelde vragen
8. Zijn er standaarden voor digitaal leermateriaal?
In veel gevallen zijn afspraken en standaarden vanzelfsprekend. Denk bijvoorbeeld aan het standaard papierformaat A4. Twee simpele afspraken (210 x 297 mm) vormen de basis van deze informatiedrager. Soortgelijke afspraken over onderwijstechnologische specificaties en standaarden zijn de onderwijswereld van dienst. Een aanbieder van leermateriaal verpakt en verstuurt het materiaal volgens afspraken en standaarden. Op die manier kan de gebruiker het materiaal ophalen en uitpakken. Het systeem van de gebruiker werkt tenslotte volgens dezelfde standaarden.
Naar de site van Kennisnet over standaarden
^ Terug naar veelgestelde vragen
9. Hoe kan ik de kwaliteit van digitaal leermateriaal toetsen?
Handreiking
Kennisnet heeft in 2007 een handreiking ontwikkeld, waarmee de kwaliteit van digitaal leermateriaal verbeterd kan worden. De handreiking bevat zeven richtlijnen.
Checklist met richtlijnen
De richtlijnen zijn ontwikkeld op basis van het Model Kwaliteit Digitaal Leermateriaal dat verschillende componenten van het kwaliteitssysteem voor de ontwikkeling van digitaal leermateriaal beschrijft.
Model Kwaliteit Digitaal Leermateriaal
^ Terug naar veelgestelde vragen
10. Hoe gebruik ik digitaal leermateriaal naast bestaande methoden?
Het is van belang om na te gaan of het om het vervangen van delen of om aanvullend gebruik gaat. Bij het vervangen van delen uit de methode is het van belang om na te gaan of u met het digitale materiaal dezelfde doelen bereikt. Als het gaat om aanvullend materiaal op de methode is het van belang om helder aan te geven waarom u het inzet en welke doel u daarmee wilt bereiken.
^ Terug naar veelgestelde vragen
11. Kan mijn ELO overweg met digitaal leermateriaal?
Kan mijn ELO overweg met digitaal leermateriaal?
Of uw ELO overweg kan met digitaal leermateriaal hangt af van een aantal punten. Uitgangspunt is altijd: uitproberen in uw eigen ELO levert altijd de beste inzichten op!
Er zijn afspraken gemaakt waarin standaarden staan beschreven om digitaal leermateriaal goed te kunnen gebruiken in allerlei ELO’s. In principe zou een ELO die zegt te voldoen aan deze standaarden correct met het leermateriaal om moeten kunnen gaan. De standaard die dit mogelijk moet maken, heet SCORM.
De meeste ELO’s kunnen goed overweg met digitaal leermateriaal dat voldoet aan de SCORM 1.2 standaard. Een nieuwe versie van SCORM genaamd SCORM 2004 heeft meer mogelijkheden, maar wordt nog niet altijd goed door ELO’s afgespeeld. Deze nieuwe versie heeft wel meer mogelijkheden om bij te houden hoe bijvoorbeeld een leerling het digitaal leermateriaal doorloopt.
Belangrijk daarnaast is dat het digitaal leermateriaal zelf ook conform de standaarden is. Als u zelf digitaal leermateriaal ontwikkelt, moet het pakket dat u opslaat ook voldoen aan de SCORM-standaarden. Als u het materiaal niet op kunt slaan als SCORM-pakket, dan is het niet mogelijk om het gemakkelijk in een ELO te gebruiken.
Het advies is dan ook om altijd eerst goed te testen of het materiaal dat u wilt gebruiken in uw ELO functioneert, en als u zelf digitaal leermateriaal maakt te controleren dat u het materiaal kunt opslaan conform de standaarden die uw ELO ondersteunt.
^ Terug naar veelgestelde vragen
12. Hoe kan ik binnen mijn school starten met digitaal leermateriaal?
Hoe kan ik binnen mijn school starten met digitaal leermateriaal?
Het is van belang om goed na te denken wat u wilt bereiken en wat voor uw onderwijs van belang is. De brochure “leermateriaal – keuzes voor uw school” helpt u om stapsgewijs een gedegen keuzeproces te doorlopen.
Naar de brochure
^ Terug naar veelgestelde vragen
13. Zijn er opleidingen op het gebied van digitaal leermateriaal?
Er zijn allerlei bijeenkomsten, workshops en opleidingstrajecten over digitaal leermateriaal.
Deze staan op de pagina Bijeenkomsten op deze site.
^ Terug naar veelgestelde vragen