Docentenmateriaal
Navigatie menu module:
Hoofdpagina module
Docentenmateriaal
Studentenmateriaal (stappenplan)
Praktijkvoorbeelden
Ervaringen
Nieuwe literatuur en websites
ICT-competenties in de lerarenopleiding
In 2005 heeft de overheid een duidelijke eis gesteld aan leraren met betrekking tot ICT. Volgens het Besluit Bekwaamheidseisen bij de Wet BIO moeten leraren in het po, vo, bve en vho kennis hebben van 'ontwerpen van onderwijs, didactieken en didactische leermiddelen, waaronder ICT.'
Eveneens in 2005 publiceerde het ICT-netwerk van ADEF (Algemeen Directeurenoverleg Educatieve Faculteiten) het boekje ICT-E-bekwaamheidseisen voor leraren in opleiding, waarin per wettelijke competentie - ook wel bekend als de zeven SBL-competenties - de plaats en rol van ICT is geëxpliciteerd in de vorm van zogenaamde ICT-indicatoren. Deze publicatie was ingegeven door de dringende behoefte van het beroepenveld 'aan docenten die bekwaam zijn in ICT-E: ICT in Educatie. Leraren die weten hoe zij met behulp van ICT leerprocessen van leerlingen kunnen stimuleren en die dit ook weten te realiseren in hun eigen onderwijs- of opleidingspraktijk. Deze behoefte wordt ingegeven door de scholen/instellingen zelf en door de lerenden zelf, maar het blijkt ook uit onderzoeken van de Inspectie en de ICT-onderwijsmonitor.'
Op basis van deze E-competenties is in opdracht van ADEF in 2009 de Kennisbasis ICT vastgesteld, naast de diverse andere kennisbasissen voor de lerarenopleidingen vo/bve. Hierin is met gedragsindicatoren beschreven waarin een beginnende leraar vo/bve op ICT-gebied vaardig moet zijn.
De Kennisbasis ICT bevat de volgende paragrafen:
Doelstelling
Met deze module leert de student digitaal leermateriaal te arrangeren en/of te ontwikkelen. Achtereenvolgens leert hij:
Opzet module
Het stappenplan van de module kan zowel individueel als in groepjes worden uitgevoerd. Bij individueel werk zal het gaan om een product van beperkt niveau, terwijl voor grotere en meer complexe producten samenwerking noodzakelijk zal zijn (zie bijlage 3). Groepswerk verdient in het kader van een lerarenopleiding de voorkeur omdat goede samenwerking in scholen nodig is voor een succesvol gebruik van digitaal leermateriaal. Het is belangrijk dat studenten ervaren dat collega's met diverse kwaliteiten elkaar kunnen aanvullen.
De omschrijving van de zeven stappen is basaal, waardoor deze in de diverse opleidingen op diverse niveaus inzetbaar zijn. Elke docent kan de opdrachten en de teksten naar behoefte aanpassen, bijvoorbeeld bij snelle studenten, voor wie de deelopdrachten belemmerend zouden kunnen werken.
Elke stap begint met een korte uitleg over de essentie van de stap, gevolgd door de opdracht en een aantal daarvan afgeleide deelopdrachten. Voor nadere informatie volgt telkens een beredeneerde lijst met literatuur en websites. In de stappen wordt verwezen naar de bijlagen met de begrippenlijst, overzichten, nadere uitleg en praktijkvoorbeelden. Bij elke stap resulteert de laatste deelopdracht in een reflectie die bruikbaar is voor formatieve toetsing van het stappenplan door de hogeschooldocent. Suggesties hiervoor worden opgenomen op de website.
In de bijlagen zijn elf beschrijvingen van praktijkvoorbeelden opgenomen, waarmee studenten inzicht krijgen in de huidige praktijk: op welke manier, op welk complexiteitsniveau, met welk doel en met welke resultaat zijn leraren in basisonderwijs, vmbo, havo/vwo en mbo werkelijk bezig met het maken van digitaal leermateriaal. Omwille van de bruikbaarheid komen in de beschrijvingen geen namen van leraren en scholen voor. Deze zijn vermeld in het colofon.
Bronvermelding
- "Hier heb ik niets aan!". Essays over bruikbaar digitaal leermateriaal, Kennisnet, Zoetermeer 2009, http://digitaalleermateriaal.kennisnet.nl/publicaties/essaybundel.
- Kennisbasis ICT, ADEF 2009, http://www.leroweb.nl/docs/lero/kennisbasis-ict.pdf.
- Kral, Marijke, Vijftien jaar onderwijs & ict in vogelvlucht, Arnhem/Nijmegen 2009 (op: http://digitaalleermateriaal.kennisnet.nl/maken).
- Schoot, Huub en Marion Keiren (red.), ICT-E-bekwaamheden voor leraren in opleiding, Nijmegen 2005.
- Vier in Balans Monitor 2009, Kennisnet, Zoetermeer 2009, http://www.kennisnet.nl/cpb/onderzoek/docs/4IB2009_NL_def.pdf.
Vragen?
Heeft u een vraag of suggestie voor digitaal leermateriaal? Gebruik dan dit contactformulier
Hoofdpagina module
Docentenmateriaal
Studentenmateriaal (stappenplan)
Praktijkvoorbeelden
Ervaringen
Nieuwe literatuur en websites
ICT-competenties in de lerarenopleiding
In 2005 heeft de overheid een duidelijke eis gesteld aan leraren met betrekking tot ICT. Volgens het Besluit Bekwaamheidseisen bij de Wet BIO moeten leraren in het po, vo, bve en vho kennis hebben van 'ontwerpen van onderwijs, didactieken en didactische leermiddelen, waaronder ICT.'
Eveneens in 2005 publiceerde het ICT-netwerk van ADEF (Algemeen Directeurenoverleg Educatieve Faculteiten) het boekje ICT-E-bekwaamheidseisen voor leraren in opleiding, waarin per wettelijke competentie - ook wel bekend als de zeven SBL-competenties - de plaats en rol van ICT is geëxpliciteerd in de vorm van zogenaamde ICT-indicatoren. Deze publicatie was ingegeven door de dringende behoefte van het beroepenveld 'aan docenten die bekwaam zijn in ICT-E: ICT in Educatie. Leraren die weten hoe zij met behulp van ICT leerprocessen van leerlingen kunnen stimuleren en die dit ook weten te realiseren in hun eigen onderwijs- of opleidingspraktijk. Deze behoefte wordt ingegeven door de scholen/instellingen zelf en door de lerenden zelf, maar het blijkt ook uit onderzoeken van de Inspectie en de ICT-onderwijsmonitor.'
Op basis van deze E-competenties is in opdracht van ADEF in 2009 de Kennisbasis ICT vastgesteld, naast de diverse andere kennisbasissen voor de lerarenopleidingen vo/bve. Hierin is met gedragsindicatoren beschreven waarin een beginnende leraar vo/bve op ICT-gebied vaardig moet zijn.
De Kennisbasis ICT bevat de volgende paragrafen:
- 0 Attitude: De docent heeft een professionele beroepshouding ten aanzien van ICT en onderwijs.
- 1 Instrumentele vaardigheden: De docent beschikt over voldoende instrumentele vaardigheden om ICT in het onderwijs te kunnen inzetten.
- 2 Informatievaardigheden: De docent is mediawijs en informatievaardig.
- 3 Algemene didactiek: De docent maakt gebruik van ICT in situaties die daarvoor geschikt zijn en kan daarbij combinaties van niet-digitale en digitale leermiddelen doelmatig en/of doeltreffend inzetten.
- 4 Arrangeren en ontwikkelen: De docent kan ICT gebruiken voor het arrangeren en/of het ontwikkelen van digitaal leermateriaal.
- gebruik maakt van diverse vindplaatsen van digitaal leermateriaal en in staat is om hieruit zijn eigen (digitale, interactieve) leereenheid te arrangeren;
- leermateriaal ontwikkelt voor een digitale omgeving waarbij rekening gehouden wordt met verschillen in niveau, interesse en tempo en wijze van leren en ontwikkelprincipes voor digitaal leermateriaal;
- op de hoogte is van regels die gelden voor copyright en bekend is met diverse copyrightmodellen (bijvoorbeeld: ©, public domain, creative commons, Wikimedia commons, GNU).
Doelstelling
Met deze module leert de student digitaal leermateriaal te arrangeren en/of te ontwikkelen. Achtereenvolgens leert hij:
- in stap 1: vast te stellen in hoeverre hij beschikt over de kennis, inzicht, vaardigheden en houdingen die bruikbaar zijn als hij begint met het maken van leermateriaal;
- in stap 2: vast te stellen vanuit welke visie en met welke doelstelling hij digitaal leermateriaal wil maken;
- in stap 3: vast te stellen welke leerstof hij gaat gebruiken, voor welke doelgroep en in afstemming op welke leerlijnen;
- in stap 4: een leereenheid te maken met behulp van een digibordtool, auteurstool of andere software;
- in stap 5: kritisch te reflecteren op proces en product van stappen 1 tot met 5;
- in stap 6: vast te stellen wat nog verbeterd moet worden aan zijn product en deze verbetering uit te voeren;
- in stap 7: het resultaat van stappen 1 tot en met 6 te presenteren.
Opzet module
Het stappenplan van de module kan zowel individueel als in groepjes worden uitgevoerd. Bij individueel werk zal het gaan om een product van beperkt niveau, terwijl voor grotere en meer complexe producten samenwerking noodzakelijk zal zijn (zie bijlage 3). Groepswerk verdient in het kader van een lerarenopleiding de voorkeur omdat goede samenwerking in scholen nodig is voor een succesvol gebruik van digitaal leermateriaal. Het is belangrijk dat studenten ervaren dat collega's met diverse kwaliteiten elkaar kunnen aanvullen.
De omschrijving van de zeven stappen is basaal, waardoor deze in de diverse opleidingen op diverse niveaus inzetbaar zijn. Elke docent kan de opdrachten en de teksten naar behoefte aanpassen, bijvoorbeeld bij snelle studenten, voor wie de deelopdrachten belemmerend zouden kunnen werken.
Elke stap begint met een korte uitleg over de essentie van de stap, gevolgd door de opdracht en een aantal daarvan afgeleide deelopdrachten. Voor nadere informatie volgt telkens een beredeneerde lijst met literatuur en websites. In de stappen wordt verwezen naar de bijlagen met de begrippenlijst, overzichten, nadere uitleg en praktijkvoorbeelden. Bij elke stap resulteert de laatste deelopdracht in een reflectie die bruikbaar is voor formatieve toetsing van het stappenplan door de hogeschooldocent. Suggesties hiervoor worden opgenomen op de website.
In de bijlagen zijn elf beschrijvingen van praktijkvoorbeelden opgenomen, waarmee studenten inzicht krijgen in de huidige praktijk: op welke manier, op welk complexiteitsniveau, met welk doel en met welke resultaat zijn leraren in basisonderwijs, vmbo, havo/vwo en mbo werkelijk bezig met het maken van digitaal leermateriaal. Omwille van de bruikbaarheid komen in de beschrijvingen geen namen van leraren en scholen voor. Deze zijn vermeld in het colofon.
Bronvermelding
- "Hier heb ik niets aan!". Essays over bruikbaar digitaal leermateriaal, Kennisnet, Zoetermeer 2009, http://digitaalleermateriaal.kennisnet.nl/publicaties/essaybundel.
- Kennisbasis ICT, ADEF 2009, http://www.leroweb.nl/docs/lero/kennisbasis-ict.pdf.
- Kral, Marijke, Vijftien jaar onderwijs & ict in vogelvlucht, Arnhem/Nijmegen 2009 (op: http://digitaalleermateriaal.kennisnet.nl/maken).
- Schoot, Huub en Marion Keiren (red.), ICT-E-bekwaamheden voor leraren in opleiding, Nijmegen 2005.
- Vier in Balans Monitor 2009, Kennisnet, Zoetermeer 2009, http://www.kennisnet.nl/cpb/onderzoek/docs/4IB2009_NL_def.pdf.
Vragen?
Heeft u een vraag of suggestie voor digitaal leermateriaal? Gebruik dan dit contactformulier