Natuurkunde
Op deze pagina treft u een voorlopig overzicht aan van digitaal leermateriaal voor het vak natuurkunde.
Terug naar de overzichtspagina met alle vakken
Bekijk het complete overzicht van de collectie Natuurkunde
[-
267 Kb
]
In het overzicht vindt u onder andere het aantal leermiddelen per collectie.
Ga naar:
Vak- en themasites
Encyclopedoe
De Encyclopedoe heeft nu literatuurverwijzingen naar proefjes en andere activiteiten op het gebied van wetenschap en techniek.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Physics Education Technology
Gratis natuurkundige, scheikundige, biologie, aardwetenschappelijke en wiskundige simulaties.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Cursus Fysica
Een online cursus Fysica.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Algemene fysica applets
Algemene fysica Java applets.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Physlets
Physlets staat voor physica applets. Dit zijn kleine, flexibile Java-applets die zijn ontwikkeld voor science-onderwijs.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Physics2000
Physics 2000 is een tool voor natuurkunde-onderwijs die vooral gebaseerd is op het gebruik van interactieve 'applets'.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Virtual physics laboratory
Website met aan fysica gerelateerde Java simulaties om daarmee fysicamodellen te visualiseren.
Gebruik: gedeeltelijke vrij te gebruiken. Gedeeltelijk na gratis registratie vrij te gebruik
Soort materiaal: informatie-eenheden
Interactieve fysica en wiskunde met Java
Websites met interactieve Java-applets op het gebied van wiskunde, inleiding in de fysica en op het gebied van meer gevorderde fysica.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Oefeningen en applets
De website van Walter Fendt (docent op het Paul-Klee-Gymnasium Gersthofen) bevat oefeningen en applets op het gebied van o.a. wiskunde, fysica en astronomie.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Stichting natuurkunde.nl
Deze website bevat een verzameling opgaven en uitwerkingen. Bij veel vraagstukken wordt gebruik gemaakt van plaatjes, filmpjes en simulaties.
Op http://www.natuurkunde.nl/artikelen/examenhavo.do?type=examen_havo staan de examenopgaven van 1998 tot heden voor havo.
Op http://www.natuurkunde.nl/artikelen/view.do?supportId=163654 staan de examenopgaven van 1998 tot heden voor vwo.
En via http://www.natuurkunde.nl/artikelen/exactueel.do?type=exactueel_opgaven komt de gebruiker terecht bij natuurkundige vraagstukken die gekoppeld zijn aan de actualiteit.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Rekenweb
Het RekenWeb is een project van het
Freudenthal instituut. Biedt allerlei informatie en oefeningen op wiskundig gebied voor leraren, studenten en ouders.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Bètacanon
Op deze plaats werd in 2007 een lijst van vijftig 'onderwerpen' gepresenteerd die iedere Nederlander van de exacte wetenschappen en techniek zou moeten weten.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Techniek 12+
De website biedt lesmateriaal voor technisch ontwerpen en bijbehorende docentondersteuning aan.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Aarde.nu
Deze website biedt leerlingen diverse aardwetenschappelijke thema's en een duidelijke structuur voor het maken van een profielwerkstuk in één van de natuurprofielen. Het pakket bestaat uit twee docentenhandleidingen en veertig leerlingkaternen.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Communities van (vak)docenten
Vakpagina Natuurkunde Digischool
Vakpagina natuurkunde van de Digischool.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Startpagina Community Natuurkunde
Leermiddelendatabank Digischool
Natuurkunde-materiaal in de leermiddelendatabase van de Digischool.
Gebruik: vrij (na gratis registratie)
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Videoverzamelingen onderwijs
Schooltv / Beeldbank
De Schooltv Beeldbank bevat meer dan 2.200 educatieve clips. Deze kunnen gratis bekeken en gebruikt worden. Bovendien kunnen de docenten en leerlingen snel en eenvoudig een clip gebruiken voor een website, een digitale presentatie of een ELO.
Gebruik: vrij
Soort leermateriaal: informatie-eenheden
Het klokhuis
Beschrijving docent: Website voor korte en informatieve Klokhuis-filmpjes.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Videoverzamelingen algemeen
YouTube
Uitwisselingsplatform voor zelfgemaakte filmpjes.
Gebruik: vrij (na registratie)
Soort materiaal: informatie-eenheden
Informatieverzamelingen onderwijs
Stepnet
Website voor alle vakken van de tweede fase, voor zowel docenten als leerlingen. Het bevat een uitgebreide opdrachtenbank bij actuele artikelen uit vijf landelijke kranten: Algemeen Dagblad, NRC Handelsblad, Het Parool, Trouw en de Volkskrant.
Bovenbouw Havo / Vwo
Gebruik: vrij (na registratie)
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Informatieverzamelingen algemeen
Connexions
Connexions is een plaats om educatief materiaal te delen dat is gemaakt van kleine 'kennisdelen' (modules) die kunnen worden georganiseerd als cursussen, boeken, rapporten e.d. te bekijken.
Gebruik: vrij (na registratie)
Soort materiaal: leereenheden
istockphoto.com
iStockphoto is een afbeeldingen- en designcommunity met foto's, illustraties, video's en flash-bestanden.
Gebruik: eenmalige licentie
Soort materiaal: informatie-eenheden
Web 2.0 instrumenten
Wikipedia
Het doel van Wikipedia is om in elke taal een complete, rechtenvrije encyclopedie op het web te creëren. De artikelen op Wikipedia worden geacht een neutraal gezichtspunt in te nemen.
Gebruik: vrij
Soort leermateriaal: informatie-eenheden
Methodegebonden sites
Newton (Thieme Meulenhoff)
Methode voor Natuurkunde 2e fase; de website helpt bij het verwerken van de leerstof. In het onderdeel vaardigheden staan algemene aanwijzingen voor het onderzoeken (experimenteel onderzoek en literatuuronderzoek), ontwerpen en probleemoplossen. Waar nodig verwijst het verwerkingsboek naar deze algemene aanwijzingen
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Nu voor straks (Thieme Meulenhoff)
Nu voor straks is de natuur- en scheikundesite voor leerlingen en docenten. Met: handleidingen, werkwijzers, extra opdrachten en nog veel meer.
Bedoeld voor leerlingen en docenten in de onderbouw van LWOO, VMBO en (T)HV.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Pulsar (Noordhoff)
Natuurkundemethode met aparte edities voor leerjaar 3 van havo en vwo en voor de bovenbouw (tweede fase).
Het arrangement bestaat uit:
• Leerboeken
• Werkboeken of werkblokken (geen aparte uitgaven voor leerjaar 3)
• ICT middels I-clips met o.m. online interactieve uitleg, animaties, extra oefeningen, diagnostische toetsen met feedback en webquests.
• Docentondersteuning middels CD-rom en online service.
Havo, Vwo leerjaar 3 / Bovenbouw Havo, Vwo
Gebruik: bij de aanschaf van de “papieren methode” vrij gebruik van de methode-gebonden collectie
Soort materiaal: leereenheden
Biologie voor jou (Malmberg)
Methode voor de onderbouw en bovenbouw (tweede fase) van het vmbo-bkg t/m vwo.
De methode kenmerkt zich door de samenhang tussen handboek, werkboek en methodesite. De methodesite (biologievoorjou.nl) is voorzien van extra materiaal, actuele opdrachten, toetsen en een forum.
In dit schooljaar kunnen docenten voor het eerst met de ePack-site werken bij havo 4 en vwo 4. Het ePack biedt extra online toepassingen die de docent en de leerlingen in staat stellen om anders te leren en eigen leerroutes te kiezen.
Soort materiaal: leereenheden
Explora (Noordhoff)
Explora is de complete methode voor het leergebied Mens en Natuur.
Een belangrijk onderdeel van Explora zijn de I-clips, de geïntegreerde ICT voor leerlingen. Deze I-clips bieden een duidelijke meerwaarde: extra uitleg en oefening bij kernbegrippen (ICT-taken), leerstofvervangende ICT-paragrafen en oefentoetsen.
Naast de I-clips biedt Noordhoff Uitgevers u ook de mogelijkheid om bij Explora gebruik te maken van digitale proefwerken.
Soort materiaal: leereenheden
Systematische natuurkunde tweede fase (Nijgh Versluys)
Systematische Natuurkunde is een methode voor natuurkunde in de tweede fase. Er zijn aparte edities voor havo en vwo. De methode bestaat per leerjaar en niveau uit:
• Twee kernboekdelen (leerjaar 4)
• Een werkboek
• Een hulpboek
• Docenteninformatie (gratis via de methodesite)
• De methodesite www.sysnat.nl met o.a. opdrachten bij simulaties.
• DigiPack met online leermateriaal behorend bij de methode
Bovenbouw havo en vwo
Soort materiaal: leereenheden
Natuurkunde interactief (Nijgh Versluys)
Natuurkunde interactief is een methode voor het derde leerjaar havo/vwo, als brug tussen het vakgebied Mens en Natuur voor de onderbouw en de tweede fase Natuurkunde.
De methode bestaat uit:
• een bronnenboek
• werkboekkaternen;
• DigiPack met online leermateriaal behorend bij de methode
• een antwoordenboek;
• een docentenhandleiding;
• een toetsenboek
Havo/VWO 3
Gebruik: via een jaarlijkse licentie per gebruiker betalen voor het gebruik van de volledige collectie
Soort materiaal: leereenheden
Examenbundel.nl (Thieme Meulenhoff)
Website voor leerlingen en docenten. Leerlingen vinden er direct toegankelijke oefenexamens. Via de site kunnen ook examenbundels worden aangeschaft.
Het afgesloten docentendeel biedt de toegang tot de antwoorden van niet uitgewerkte oefenexamens uit de bundel en uitwerkingen van de meest recente examens.
Gebruik: vrij / bij de aanschaf van de “papieren methode” vrij gebruik van de methode-gebonden collectie
Soort materiaal: informatie-eenheden
Sites met open methodes
Methode van B.H. Hendriks, J.G.Hensen, H.Warnier, E. Ramerman, W. Boor, J. Vrensen, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
"Natuurbericht- Natuurkunde" is voor vmbo b en vmbo kgt.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Methode van J. Leisink, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
"'t Klopt" is een natuurkunde methode voor leerjaar 1 en 2 voor vmbo b en vmbo kgt. Ieder deel bestaat uit een tekst-/ werkboek. Tevens zijn er practicumfilmpjes beschikbaar.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Methode van R.E. van der Berg, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
De methode "CLZ-van den Berg" is een natuurkunde methode voor de onder en bovenbouw van Havo en Vwo. Door middel van power-points wordt er uitleg geven. Ook bevat de site veel opdrachten.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Methode van het Vituscollege, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
"Natuurkunde ontdekken" is een complete en uitgebreide methode voor de onder- en boven bouw van Havo en Vwo. Iedere leerjaar kent een aantal tekst-/werkboeken welke worden herhaald in een "overzicht en oefening" deel per leerjaar.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Terug naar de overzichtspagina met alle vakken
In het overzicht vindt u onder andere het aantal leermiddelen per collectie.
Ga naar:
-Vak- en themasites
-Communities van (vak)docenten
-Videoverzamelingen onderwijs
-Videoverzamelingen algemeen
-Informatieverzamelingen onderwijs
-Informatieverzamelingen algemeen
-Web 2.0 instrumenten
-Methodegebonden sites
-Sites met open methodes
Encyclopedoe
De Encyclopedoe heeft nu literatuurverwijzingen naar proefjes en andere activiteiten op het gebied van wetenschap en techniek.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Physics Education Technology
Gratis natuurkundige, scheikundige, biologie, aardwetenschappelijke en wiskundige simulaties.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Cursus Fysica
Een online cursus Fysica.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Algemene fysica applets
Algemene fysica Java applets.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Physlets
Physlets staat voor physica applets. Dit zijn kleine, flexibile Java-applets die zijn ontwikkeld voor science-onderwijs.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Physics2000
Physics 2000 is een tool voor natuurkunde-onderwijs die vooral gebaseerd is op het gebruik van interactieve 'applets'.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Virtual physics laboratory
Website met aan fysica gerelateerde Java simulaties om daarmee fysicamodellen te visualiseren.
Gebruik: gedeeltelijke vrij te gebruiken. Gedeeltelijk na gratis registratie vrij te gebruik
Soort materiaal: informatie-eenheden
Interactieve fysica en wiskunde met Java
Websites met interactieve Java-applets op het gebied van wiskunde, inleiding in de fysica en op het gebied van meer gevorderde fysica.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Oefeningen en applets
De website van Walter Fendt (docent op het Paul-Klee-Gymnasium Gersthofen) bevat oefeningen en applets op het gebied van o.a. wiskunde, fysica en astronomie.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Stichting natuurkunde.nl
Deze website bevat een verzameling opgaven en uitwerkingen. Bij veel vraagstukken wordt gebruik gemaakt van plaatjes, filmpjes en simulaties.
Op http://www.natuurkunde.nl/artikelen/examenhavo.do?type=examen_havo staan de examenopgaven van 1998 tot heden voor havo.
Op http://www.natuurkunde.nl/artikelen/view.do?supportId=163654 staan de examenopgaven van 1998 tot heden voor vwo.
En via http://www.natuurkunde.nl/artikelen/exactueel.do?type=exactueel_opgaven komt de gebruiker terecht bij natuurkundige vraagstukken die gekoppeld zijn aan de actualiteit.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Rekenweb
Het RekenWeb is een project van het
Freudenthal instituut. Biedt allerlei informatie en oefeningen op wiskundig gebied voor leraren, studenten en ouders.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Bètacanon
Op deze plaats werd in 2007 een lijst van vijftig 'onderwerpen' gepresenteerd die iedere Nederlander van de exacte wetenschappen en techniek zou moeten weten.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Techniek 12+
De website biedt lesmateriaal voor technisch ontwerpen en bijbehorende docentondersteuning aan.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Aarde.nu
Deze website biedt leerlingen diverse aardwetenschappelijke thema's en een duidelijke structuur voor het maken van een profielwerkstuk in één van de natuurprofielen. Het pakket bestaat uit twee docentenhandleidingen en veertig leerlingkaternen.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
Vakpagina Natuurkunde Digischool
Vakpagina natuurkunde van de Digischool.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Startpagina Community Natuurkunde
Startpagina van de community natuurkunde van Kennisnet/Digischool. Een vakcommunity is een platform waar docenten nieuws en ondersteuning kunnen vinden en waar ze materiaal kunnen uitwisselen.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Leermiddelendatabank Digischool
Natuurkunde-materiaal in de leermiddelendatabase van de Digischool.
Gebruik: vrij (na gratis registratie)
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Schooltv / Beeldbank
De Schooltv Beeldbank bevat meer dan 2.200 educatieve clips. Deze kunnen gratis bekeken en gebruikt worden. Bovendien kunnen de docenten en leerlingen snel en eenvoudig een clip gebruiken voor een website, een digitale presentatie of een ELO.
Gebruik: vrij
Soort leermateriaal: informatie-eenheden
Het klokhuis
Beschrijving docent: Website voor korte en informatieve Klokhuis-filmpjes.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden
YouTube
Uitwisselingsplatform voor zelfgemaakte filmpjes.
Gebruik: vrij (na registratie)
Soort materiaal: informatie-eenheden
Stepnet
Website voor alle vakken van de tweede fase, voor zowel docenten als leerlingen. Het bevat een uitgebreide opdrachtenbank bij actuele artikelen uit vijf landelijke kranten: Algemeen Dagblad, NRC Handelsblad, Het Parool, Trouw en de Volkskrant.
Bovenbouw Havo / Vwo
Gebruik: vrij (na registratie)
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Connexions
Connexions is een plaats om educatief materiaal te delen dat is gemaakt van kleine 'kennisdelen' (modules) die kunnen worden georganiseerd als cursussen, boeken, rapporten e.d. te bekijken.
Gebruik: vrij (na registratie)
Soort materiaal: leereenheden
istockphoto.com
iStockphoto is een afbeeldingen- en designcommunity met foto's, illustraties, video's en flash-bestanden.
Gebruik: eenmalige licentie
Soort materiaal: informatie-eenheden
Wikipedia
Het doel van Wikipedia is om in elke taal een complete, rechtenvrije encyclopedie op het web te creëren. De artikelen op Wikipedia worden geacht een neutraal gezichtspunt in te nemen.
Gebruik: vrij
Soort leermateriaal: informatie-eenheden
Newton (Thieme Meulenhoff)
Methode voor Natuurkunde 2e fase; de website helpt bij het verwerken van de leerstof. In het onderdeel vaardigheden staan algemene aanwijzingen voor het onderzoeken (experimenteel onderzoek en literatuuronderzoek), ontwerpen en probleemoplossen. Waar nodig verwijst het verwerkingsboek naar deze algemene aanwijzingen
Gebruik: vrij
Soort materiaal: informatie-eenheden / leereenheden
Nu voor straks (Thieme Meulenhoff)
Nu voor straks is de natuur- en scheikundesite voor leerlingen en docenten. Met: handleidingen, werkwijzers, extra opdrachten en nog veel meer.
Bedoeld voor leerlingen en docenten in de onderbouw van LWOO, VMBO en (T)HV.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Pulsar (Noordhoff)
Natuurkundemethode met aparte edities voor leerjaar 3 van havo en vwo en voor de bovenbouw (tweede fase).
Het arrangement bestaat uit:
• Leerboeken
• Werkboeken of werkblokken (geen aparte uitgaven voor leerjaar 3)
• ICT middels I-clips met o.m. online interactieve uitleg, animaties, extra oefeningen, diagnostische toetsen met feedback en webquests.
• Docentondersteuning middels CD-rom en online service.
Havo, Vwo leerjaar 3 / Bovenbouw Havo, Vwo
Gebruik: bij de aanschaf van de “papieren methode” vrij gebruik van de methode-gebonden collectie
Soort materiaal: leereenheden
Biologie voor jou (Malmberg)
Methode voor de onderbouw en bovenbouw (tweede fase) van het vmbo-bkg t/m vwo.
De methode kenmerkt zich door de samenhang tussen handboek, werkboek en methodesite. De methodesite (biologievoorjou.nl) is voorzien van extra materiaal, actuele opdrachten, toetsen en een forum.
In dit schooljaar kunnen docenten voor het eerst met de ePack-site werken bij havo 4 en vwo 4. Het ePack biedt extra online toepassingen die de docent en de leerlingen in staat stellen om anders te leren en eigen leerroutes te kiezen.
Soort materiaal: leereenheden
Explora (Noordhoff)
Explora is de complete methode voor het leergebied Mens en Natuur.
Een belangrijk onderdeel van Explora zijn de I-clips, de geïntegreerde ICT voor leerlingen. Deze I-clips bieden een duidelijke meerwaarde: extra uitleg en oefening bij kernbegrippen (ICT-taken), leerstofvervangende ICT-paragrafen en oefentoetsen.
Naast de I-clips biedt Noordhoff Uitgevers u ook de mogelijkheid om bij Explora gebruik te maken van digitale proefwerken.
Soort materiaal: leereenheden
Systematische natuurkunde tweede fase (Nijgh Versluys)
Systematische Natuurkunde is een methode voor natuurkunde in de tweede fase. Er zijn aparte edities voor havo en vwo. De methode bestaat per leerjaar en niveau uit:
• Twee kernboekdelen (leerjaar 4)
• Een werkboek
• Een hulpboek
• Docenteninformatie (gratis via de methodesite)
• De methodesite www.sysnat.nl met o.a. opdrachten bij simulaties.
• DigiPack met online leermateriaal behorend bij de methode
Bovenbouw havo en vwo
Soort materiaal: leereenheden
Natuurkunde interactief (Nijgh Versluys)
Natuurkunde interactief is een methode voor het derde leerjaar havo/vwo, als brug tussen het vakgebied Mens en Natuur voor de onderbouw en de tweede fase Natuurkunde.
De methode bestaat uit:
• een bronnenboek
• werkboekkaternen;
• DigiPack met online leermateriaal behorend bij de methode
• een antwoordenboek;
• een docentenhandleiding;
• een toetsenboek
Havo/VWO 3
Gebruik: via een jaarlijkse licentie per gebruiker betalen voor het gebruik van de volledige collectie
Soort materiaal: leereenheden
Examenbundel.nl (Thieme Meulenhoff)
Website voor leerlingen en docenten. Leerlingen vinden er direct toegankelijke oefenexamens. Via de site kunnen ook examenbundels worden aangeschaft.
Het afgesloten docentendeel biedt de toegang tot de antwoorden van niet uitgewerkte oefenexamens uit de bundel en uitwerkingen van de meest recente examens.
Gebruik: vrij / bij de aanschaf van de “papieren methode” vrij gebruik van de methode-gebonden collectie
Soort materiaal: informatie-eenheden
Methode van B.H. Hendriks, J.G.Hensen, H.Warnier, E. Ramerman, W. Boor, J. Vrensen, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
"Natuurbericht- Natuurkunde" is voor vmbo b en vmbo kgt.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Methode van J. Leisink, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
"'t Klopt" is een natuurkunde methode voor leerjaar 1 en 2 voor vmbo b en vmbo kgt. Ieder deel bestaat uit een tekst-/ werkboek. Tevens zijn er practicumfilmpjes beschikbaar.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Methode van R.E. van der Berg, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
De methode "CLZ-van den Berg" is een natuurkunde methode voor de onder en bovenbouw van Havo en Vwo. Door middel van power-points wordt er uitleg geven. Ook bevat de site veel opdrachten.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden
Methode van het Vituscollege, ontsloten door het Ruud de Moor Centrum
"Natuurkunde ontdekken" is een complete en uitgebreide methode voor de onder- en boven bouw van Havo en Vwo. Iedere leerjaar kent een aantal tekst-/werkboeken welke worden herhaald in een "overzicht en oefening" deel per leerjaar.
Gebruik: vrij
Soort materiaal: leereenheden