Verkenning auteurstools
Uit een verkenning op het gebied van auteurstools kwam naar voren dat er veel verschillende soorten tools zijn, maar dat het aanbod niet erg inzichtelijk is. Dit was de aanleiding voor het opzetten van deze infowijzer. Het overzicht is zeker niet uitputtend, maar geeft een brede selectie van de verschillende soorten tools die er op de markt zijn. Zowel nationaal en internationaal georiënteerde als commerciële als open-source tools worden beschreven. De verschillende criteria waarmee de tools zijn beschreven, worden toegelicht. In het geval van het ondersteunen van standaarden is uitgegaan van de informatie van toolproducenten zelf en observaties in de tool zelf. Er is niet gevalideerd of het leermateriaal ook daadwerkelijk aan deze standaarden voldoet.
Hieronder vindt u een samenvatting van de verkenning op het gebied van auteurstools.
Wat doen auteurstools?
Auteurstools zijn tools om digitaal leermateriaal mee te maken. In de tool worden verschillende fragmenten en informatieobjecten bij elkaar gebruikt in een structuur die een ontwerper in de auteurstool kan definiëren. Ook kunnen verschillende soorten oefeningen en opdrachten worden opgenomen die de leerling moet uitvoeren. Dit leidt uiteindelijk tot een pakket digitaal leermateriaal met een duidelijke structuur en didactische aanpak waarin allerlei fragmenten en informatieobjecten zijn opgenomen.
Ontwikkelen en arrangeren in een auteurstool
In een auteurstool worden over het algemeen de verschillende elementen van leermateriaal bij elkaar gezet en gestructureerd. In de structuur wordt bijvoorbeeld aangegeven in welke volgorde het leermateriaal te zien is. Alle afbeeldingen, video’s en teksten komen samen in een auteurstool. In de auteurstool kunnen vaak oefeningen worden toegevoegd.
Het maken van een video voor een stuk digitaal leermateriaal gebeurt niet in deze auteurstools. Hiervoor maak je gebruik van gespecialiseerde videobewerkingsprogramma’s. Het geproduceerde videomateriaal kan daarna wel worden geïmporteerd in de auteurstool en worden ingebed in het leerarrangement.
Een informatieobject zoals een internetpagina met enkele plaatjes en bijbehorende teksten kan vaak in auteurstool worden samengesteld. De auteurstool helpt de ontwerper daarbij, zodat deze geen technische kennis van HTML en andere webtalen hoeft te kennen. Een gemaakte video kan dan ook aan deze pagina worden toegevoegd.
De ontwerper bepaalt uiteindelijk in de auteurstool wanneer het fragment of informatieobject aan een leerling getoond wordt en welke overkoepelende context daar omheen komt te staan.
Educatieve standaarden en auteurstools
Auteurstools bevatten een functionaliteit om het gemaakte leermateriaal volgens bepaalde educatieve standaarden op te slaan, zodat deze onafhankelijk van de soort ELO (Elektronische Leer Omgeving) gebruikt kan worden. Om dit mogelijk te maken is er de zogenaamde SCORM standaard. Iedere ELO die deze SCORM standaard ondersteunt,kan in theorie het leermateriaal goed ‘afspelen’.
Deze SCORM standaard zorgt er ook voor dat de manier waarop een leerling het leermateriaal doorloopt, wordt opgeslagen. Zo kan er bijvoorbeeld inzicht gegeven worden over hoe lang een leerling met het leermateriaal heeft gewerkt. En waar hij/zij een oefening moeilijk vond of steeds dezelfde fout maakte. Een stuk leermateriaal dat volgens de SCORM standaard is gemaakt heet ook wel een SCORM pakket.
Een standaard als SCORM levert daarmee een bijdrage aan het onderwijsproces. De standaarden zijn ook van belang om digitaal leermateriaal deelbaar te kunnen maken met anderen. Een pakket digitaal leermateriaal dat voldoet aan de juiste standaarden, zou in theorie in elke afspeelomgeving die ook de juiste standaarden ondersteunt, correct moeten afspelen.
Voor het vindbaar maken van digitaal leermateriaal kan er gebruik worden gemaakt van zogenaamde metadata. In een metadatabestand staat informatie over het leermateriaal zoals de doelgroep, het vak en het niveau. In een auteurstool kan meestal metadata worden toegevoegd wanneer u het materiaal verpakt.
Voor Nederland zijn er specifieke afspraken gemaakt over hoe het leermateriaal als SCORM materiaal opgeslagen moet worden en welke metadata er nodig is om het leermateriaal te beschrijven. Er zijn verschillende versies van SCORM. Meer informatie over deze standaarden kunt u vinden op de speciale standaardensite van Kennisnet.
http://standaarden.kennisnet.nl/
Welke rol spelen auteurstools bij het goed kunnen werken met digitaal leermateriaal?
Neemt technische barrières weg
Auteurstools zorgen ervoor dat het ontwikkelen van materiaal makkelijker wordt. Een docent hoeft in principe geen technische kennis van HTML, Javascript en SCORM te hebben om er mee aan de slag te gaan.
Deelbaar maken van leermateriaal en bruikbaar maken
Doordat het materiaal als SCORM-pakket verpakt kan worden is het goed deelbaar met anderen. Als de zogenaamde afspeelomgeving ook de SCORM standaard ondersteunt, moet het materiaal, onafhankelijk van de gebruikte ELO, bruikbaar zijn.
Vindbaar maken van gemaakt leermateriaal
Doordat er materiaal gemetadateerd kan worden in een auteurstool, helpt dit bij goed vindbaar maken van digitaal leermateriaal.
Ontwikkelingen en trends
De ontwikkeling van auteurstools is volop in beweging. De organisatie achter de SCORM standaard, ADL (Advanced Distributed Learning), heeft een aantal belangrijke ontwikkelingen en trends benoemd op het gebied van auteurstools. Deze trends zijn niet specifiek gericht op het onderwijs, maar meer op de gehele e-learning industrie. De trends geven een aardig inzicht van de weg die de markt van auteurstools op gaat.
Web-based omgevingen
Web-based tools zijn uitermate geschikt voor collaboratief werken aan digitaal leermateriaal waarbij ieder vanuit verschillende rollen en verantwoordelijkheden zijn/haar bijdrage kan leveren binnen een bepaalde workflow. De verschillende fases voor het ontwikkelen van digitaal leermateriaal (analyse, ontwerp, ontwikkeling, implementatie en evaluatie) worden daarbij een onderdeel van de workflow van de auteurstool. Per fase komen verschillende rollen en verantwoordelijkheden naar voren. Denk bijvoorbeeld aan mensen die het gemaakte materiaal willen reviewen, maar die geen bevoegdheid hebben om zelf aanpassingen te maken. Met een web-based omgeving is het ook veel makkelijker om samen online te werken aan digitaal leermateriaal.
Scheiding van content en weergave
Tools maken steeds meer gebruik van XML, enerzijds voor de output van het digitaal leermateriaal, anderzijds voor de back-end van de tool. XML is een bepaalde manier om gegevens gestructureerd vast te leggen. Deze manier is gedefinieerd en mag door iedereen gebruikt worden. Het is ontworpen om zowel door een programma als door een mens leesbaar te zijn. XML heeft als voordeel dat het duurzaam en stabiel kan zijn als opslagformaat. Leermateriaal dat aan de hand van XML is opgeslagen zou dan ook toekomstvast moeten zijn.
Daarnaast zijn er bewegingen richting meer database gedreven auteurstools, met een duidelijke scheiding van content en weergave, waarbij het leermateriaal dynamisch wordt samengesteld zonder de gehele leereenheid in een tool te hoeven wijzigen. Dus niet alles in een los HTML bestand is opgeslagen, maar alleen dat kleine stukje tekst dat in de database staat. Dit kan de flexibiliteit bij het gebruik leerobjecten en fragmenten sterk vergroten. Een tekst kan bijvoorbeeld in verschillende leereenheden gebruikt worden. Als deze tekst wordt gewijzigd, dan moet dit in elk los pakket leermateriaal gebeuren. Wanneer deze in een database staat, hoeft de tekst maar op één plaats aangepast worden.
Meer gebruik van templates en skins
Templates en skins zijn al een belangrijk onderdeel van auteurstools. De trend is dat deze een nog belangrijker onderdeel worden van auteurstools en steeds complexer worden. Met templates en skins kan de vormgeving van het leermateriaal zoveel mogelijk aangepast worden. Bijvoorbeeld aan de huisstijl van de school.
Welke knelpunten zijn er op het gebied van auteurstools?
Veel verschillende tools, verschillende mogelijkheden
Er zijn ontzettend veel auteurstools op de markt met ieder eigen specifieke mogelijkheden. De informatie over deze tools is op allerlei plekken op het internet te vinden, maar een goed overzicht van deze tools is lastig te krijgen. Voor een docent die met digitaal leermateriaal aan de slag wil gaan, is een gefundeerde keuze moeilijk te maken. Binnen de auteurstools zijn bijvoorbeeld al 6 categorieën te onderscheiden met belangrijke aspecten. Welke aspecten van belang zijn, is lang niet altijd duidelijk. Dit was een belangrijke aanleiding voor het opstellen van de infowijzer.
Niet voldoen aan de afspraken en standaarden
Veelal voldoen de beschikbare auteurstools niet of niet volledig aan de Nederlandse afspraken en bijbehorende standaarden voor digitaal leermateriaal. Er zijn tools die bijvoorbeeld wel SCORM 1.2 wel ondersteunen maar nog geen ondersteuning hebben voor SCORM 2004. De SCORM 2004 implementaties voldoen vaak niet geheel aan de standaard of interpreteren deze op verschillende wijze.
Vooral op het gebied van metadata volgens de Nederlandse afspraak. Deze afspraak is het zogenaamde Content Zoek Profiel (CZP). Er zijn weinig auteurstool die de mogelijkheid hebben om metadatering op een correcte manier volgens de Nederlandse afspraak te doen. De tools die dat wel kunnen zijn sterk gericht op de Nederlandse markt. Bij de internationale spelers is er op dit gebied nog geen enkele auteurstool die een implementatie van het CZP heeft. Het is soms wel mogelijk om het zogenaamde toepassingsprofiel van het CZP te definiëren, waardoor het wel mogelijk is om correct te metadateren.
Afspeelbaarheid in ELO
ELO’s moeten de standaarden voor digitaal leermateriaal zoals SCORM ook ondersteunen om het materiaal te kunnen gebruiken. ELO’s interpreteren de standaarden vaak verschillend, waardoor correct afspelen van het leermateriaal niet altijd gegarandeerd is. Daarnaast zijn er verschillende versies van SCORM in omloop. De oudere versie (SCORM 1.2) speelt meestal wel goed af, bij de nieuwere SCORM 2004 standaard is dat minder vaak het geval.
Terminologie en relevantie afspraken en standaarden
De vele afspraken, standaarden en technische terminologie maken het voor een docent niet eenvoudig om zich te oriënteren op het gebied van auteurstools. Ook is niet altijd even duidelijk waarom een standaard relevant is. Wanneer een docent tevreden is met een SCORM 1.2 export, waarom zou deze dan over willen stappen naar SCORM 2004? En als het SCORM 1.2 materiaal dan ook nog eens naar behoren lijkt te werken in de ELO?
Auteursrechtelijk/Licenties
Een gratis tool betekent niet automatisch dat het niet uitmaakt hoe het materiaal gebruikt mag worden. Bij het gratis gebruik vande tool mag het leermateriaal vaak alleen zonder kosten verspreid en gedeeld worden. Voor commerciële doeleinden dient dan, onder andere licentievoorwaarden, soms wel betaald te worden Ook binnen de commerciële tools zijn er verschillende licentiemodellen aanwezig die niet altijd even inzichtelijk zijn. Een web-based service heeft andere licentievormen dan een software tool. Zeker wanneer men materiaal publiekelijk beschikbaar wil stellen of commercieel wil gebruiken, zijn de licentievoorwaarden van groot belang.
Flexibiliteit bij het maken van nieuwe arrangementen
Er zijn eigenlijk nog geen makkelijk toegankelijke tools die het mogelijk maken om een nieuw arrangement te maken aan de hand van bestaande pakketten digitaal leermateriaal. Een SCORM pakketje kan geëxporteerd worden voor gebruik in een ELO, maar kan niet in een andere auteurstool worden geïmporteerd en aangepast.
Sommige online tools zoals Lesbank.nl en CONTENTcorner hebben wel de mogelijkheid om stukken uit verschillende pakketten te combineren in een nieuw arrangement, maar daarin kan ook niet makkelijk materiaal worden opgenomen dat niet in diezelfde tool is gemaakt. Dit beperkt een docent in de flexibiliteit voor het samenstellen van een pakket digitaal leermateriaal.
Hieronder vindt u een samenvatting van de verkenning op het gebied van auteurstools.
Wat doen auteurstools?
Auteurstools zijn tools om digitaal leermateriaal mee te maken. In de tool worden verschillende fragmenten en informatieobjecten bij elkaar gebruikt in een structuur die een ontwerper in de auteurstool kan definiëren. Ook kunnen verschillende soorten oefeningen en opdrachten worden opgenomen die de leerling moet uitvoeren. Dit leidt uiteindelijk tot een pakket digitaal leermateriaal met een duidelijke structuur en didactische aanpak waarin allerlei fragmenten en informatieobjecten zijn opgenomen.
Ontwikkelen en arrangeren in een auteurstool
In een auteurstool worden over het algemeen de verschillende elementen van leermateriaal bij elkaar gezet en gestructureerd. In de structuur wordt bijvoorbeeld aangegeven in welke volgorde het leermateriaal te zien is. Alle afbeeldingen, video’s en teksten komen samen in een auteurstool. In de auteurstool kunnen vaak oefeningen worden toegevoegd.
Het maken van een video voor een stuk digitaal leermateriaal gebeurt niet in deze auteurstools. Hiervoor maak je gebruik van gespecialiseerde videobewerkingsprogramma’s. Het geproduceerde videomateriaal kan daarna wel worden geïmporteerd in de auteurstool en worden ingebed in het leerarrangement.
Een informatieobject zoals een internetpagina met enkele plaatjes en bijbehorende teksten kan vaak in auteurstool worden samengesteld. De auteurstool helpt de ontwerper daarbij, zodat deze geen technische kennis van HTML en andere webtalen hoeft te kennen. Een gemaakte video kan dan ook aan deze pagina worden toegevoegd.
De ontwerper bepaalt uiteindelijk in de auteurstool wanneer het fragment of informatieobject aan een leerling getoond wordt en welke overkoepelende context daar omheen komt te staan.
Educatieve standaarden en auteurstools
Auteurstools bevatten een functionaliteit om het gemaakte leermateriaal volgens bepaalde educatieve standaarden op te slaan, zodat deze onafhankelijk van de soort ELO (Elektronische Leer Omgeving) gebruikt kan worden. Om dit mogelijk te maken is er de zogenaamde SCORM standaard. Iedere ELO die deze SCORM standaard ondersteunt,kan in theorie het leermateriaal goed ‘afspelen’.
Deze SCORM standaard zorgt er ook voor dat de manier waarop een leerling het leermateriaal doorloopt, wordt opgeslagen. Zo kan er bijvoorbeeld inzicht gegeven worden over hoe lang een leerling met het leermateriaal heeft gewerkt. En waar hij/zij een oefening moeilijk vond of steeds dezelfde fout maakte. Een stuk leermateriaal dat volgens de SCORM standaard is gemaakt heet ook wel een SCORM pakket.
Een standaard als SCORM levert daarmee een bijdrage aan het onderwijsproces. De standaarden zijn ook van belang om digitaal leermateriaal deelbaar te kunnen maken met anderen. Een pakket digitaal leermateriaal dat voldoet aan de juiste standaarden, zou in theorie in elke afspeelomgeving die ook de juiste standaarden ondersteunt, correct moeten afspelen.
Voor het vindbaar maken van digitaal leermateriaal kan er gebruik worden gemaakt van zogenaamde metadata. In een metadatabestand staat informatie over het leermateriaal zoals de doelgroep, het vak en het niveau. In een auteurstool kan meestal metadata worden toegevoegd wanneer u het materiaal verpakt.
Voor Nederland zijn er specifieke afspraken gemaakt over hoe het leermateriaal als SCORM materiaal opgeslagen moet worden en welke metadata er nodig is om het leermateriaal te beschrijven. Er zijn verschillende versies van SCORM. Meer informatie over deze standaarden kunt u vinden op de speciale standaardensite van Kennisnet.
http://standaarden.kennisnet.nl/
Welke rol spelen auteurstools bij het goed kunnen werken met digitaal leermateriaal?
Neemt technische barrières weg
Auteurstools zorgen ervoor dat het ontwikkelen van materiaal makkelijker wordt. Een docent hoeft in principe geen technische kennis van HTML, Javascript en SCORM te hebben om er mee aan de slag te gaan.
Deelbaar maken van leermateriaal en bruikbaar maken
Doordat het materiaal als SCORM-pakket verpakt kan worden is het goed deelbaar met anderen. Als de zogenaamde afspeelomgeving ook de SCORM standaard ondersteunt, moet het materiaal, onafhankelijk van de gebruikte ELO, bruikbaar zijn.
Vindbaar maken van gemaakt leermateriaal
Doordat er materiaal gemetadateerd kan worden in een auteurstool, helpt dit bij goed vindbaar maken van digitaal leermateriaal.
Ontwikkelingen en trends
De ontwikkeling van auteurstools is volop in beweging. De organisatie achter de SCORM standaard, ADL (Advanced Distributed Learning), heeft een aantal belangrijke ontwikkelingen en trends benoemd op het gebied van auteurstools. Deze trends zijn niet specifiek gericht op het onderwijs, maar meer op de gehele e-learning industrie. De trends geven een aardig inzicht van de weg die de markt van auteurstools op gaat.
Web-based omgevingen
Web-based tools zijn uitermate geschikt voor collaboratief werken aan digitaal leermateriaal waarbij ieder vanuit verschillende rollen en verantwoordelijkheden zijn/haar bijdrage kan leveren binnen een bepaalde workflow. De verschillende fases voor het ontwikkelen van digitaal leermateriaal (analyse, ontwerp, ontwikkeling, implementatie en evaluatie) worden daarbij een onderdeel van de workflow van de auteurstool. Per fase komen verschillende rollen en verantwoordelijkheden naar voren. Denk bijvoorbeeld aan mensen die het gemaakte materiaal willen reviewen, maar die geen bevoegdheid hebben om zelf aanpassingen te maken. Met een web-based omgeving is het ook veel makkelijker om samen online te werken aan digitaal leermateriaal.
Scheiding van content en weergave
Tools maken steeds meer gebruik van XML, enerzijds voor de output van het digitaal leermateriaal, anderzijds voor de back-end van de tool. XML is een bepaalde manier om gegevens gestructureerd vast te leggen. Deze manier is gedefinieerd en mag door iedereen gebruikt worden. Het is ontworpen om zowel door een programma als door een mens leesbaar te zijn. XML heeft als voordeel dat het duurzaam en stabiel kan zijn als opslagformaat. Leermateriaal dat aan de hand van XML is opgeslagen zou dan ook toekomstvast moeten zijn.
Daarnaast zijn er bewegingen richting meer database gedreven auteurstools, met een duidelijke scheiding van content en weergave, waarbij het leermateriaal dynamisch wordt samengesteld zonder de gehele leereenheid in een tool te hoeven wijzigen. Dus niet alles in een los HTML bestand is opgeslagen, maar alleen dat kleine stukje tekst dat in de database staat. Dit kan de flexibiliteit bij het gebruik leerobjecten en fragmenten sterk vergroten. Een tekst kan bijvoorbeeld in verschillende leereenheden gebruikt worden. Als deze tekst wordt gewijzigd, dan moet dit in elk los pakket leermateriaal gebeuren. Wanneer deze in een database staat, hoeft de tekst maar op één plaats aangepast worden.
Meer gebruik van templates en skins
Templates en skins zijn al een belangrijk onderdeel van auteurstools. De trend is dat deze een nog belangrijker onderdeel worden van auteurstools en steeds complexer worden. Met templates en skins kan de vormgeving van het leermateriaal zoveel mogelijk aangepast worden. Bijvoorbeeld aan de huisstijl van de school.
Welke knelpunten zijn er op het gebied van auteurstools?
Veel verschillende tools, verschillende mogelijkheden
Er zijn ontzettend veel auteurstools op de markt met ieder eigen specifieke mogelijkheden. De informatie over deze tools is op allerlei plekken op het internet te vinden, maar een goed overzicht van deze tools is lastig te krijgen. Voor een docent die met digitaal leermateriaal aan de slag wil gaan, is een gefundeerde keuze moeilijk te maken. Binnen de auteurstools zijn bijvoorbeeld al 6 categorieën te onderscheiden met belangrijke aspecten. Welke aspecten van belang zijn, is lang niet altijd duidelijk. Dit was een belangrijke aanleiding voor het opstellen van de infowijzer.
Niet voldoen aan de afspraken en standaarden
Veelal voldoen de beschikbare auteurstools niet of niet volledig aan de Nederlandse afspraken en bijbehorende standaarden voor digitaal leermateriaal. Er zijn tools die bijvoorbeeld wel SCORM 1.2 wel ondersteunen maar nog geen ondersteuning hebben voor SCORM 2004. De SCORM 2004 implementaties voldoen vaak niet geheel aan de standaard of interpreteren deze op verschillende wijze.
Vooral op het gebied van metadata volgens de Nederlandse afspraak. Deze afspraak is het zogenaamde Content Zoek Profiel (CZP). Er zijn weinig auteurstool die de mogelijkheid hebben om metadatering op een correcte manier volgens de Nederlandse afspraak te doen. De tools die dat wel kunnen zijn sterk gericht op de Nederlandse markt. Bij de internationale spelers is er op dit gebied nog geen enkele auteurstool die een implementatie van het CZP heeft. Het is soms wel mogelijk om het zogenaamde toepassingsprofiel van het CZP te definiëren, waardoor het wel mogelijk is om correct te metadateren.
Afspeelbaarheid in ELO
ELO’s moeten de standaarden voor digitaal leermateriaal zoals SCORM ook ondersteunen om het materiaal te kunnen gebruiken. ELO’s interpreteren de standaarden vaak verschillend, waardoor correct afspelen van het leermateriaal niet altijd gegarandeerd is. Daarnaast zijn er verschillende versies van SCORM in omloop. De oudere versie (SCORM 1.2) speelt meestal wel goed af, bij de nieuwere SCORM 2004 standaard is dat minder vaak het geval.
Terminologie en relevantie afspraken en standaarden
De vele afspraken, standaarden en technische terminologie maken het voor een docent niet eenvoudig om zich te oriënteren op het gebied van auteurstools. Ook is niet altijd even duidelijk waarom een standaard relevant is. Wanneer een docent tevreden is met een SCORM 1.2 export, waarom zou deze dan over willen stappen naar SCORM 2004? En als het SCORM 1.2 materiaal dan ook nog eens naar behoren lijkt te werken in de ELO?
Auteursrechtelijk/Licenties
Een gratis tool betekent niet automatisch dat het niet uitmaakt hoe het materiaal gebruikt mag worden. Bij het gratis gebruik vande tool mag het leermateriaal vaak alleen zonder kosten verspreid en gedeeld worden. Voor commerciële doeleinden dient dan, onder andere licentievoorwaarden, soms wel betaald te worden Ook binnen de commerciële tools zijn er verschillende licentiemodellen aanwezig die niet altijd even inzichtelijk zijn. Een web-based service heeft andere licentievormen dan een software tool. Zeker wanneer men materiaal publiekelijk beschikbaar wil stellen of commercieel wil gebruiken, zijn de licentievoorwaarden van groot belang.
Flexibiliteit bij het maken van nieuwe arrangementen
Er zijn eigenlijk nog geen makkelijk toegankelijke tools die het mogelijk maken om een nieuw arrangement te maken aan de hand van bestaande pakketten digitaal leermateriaal. Een SCORM pakketje kan geëxporteerd worden voor gebruik in een ELO, maar kan niet in een andere auteurstool worden geïmporteerd en aangepast.
Sommige online tools zoals Lesbank.nl en CONTENTcorner hebben wel de mogelijkheid om stukken uit verschillende pakketten te combineren in een nieuw arrangement, maar daarin kan ook niet makkelijk materiaal worden opgenomen dat niet in diezelfde tool is gemaakt. Dit beperkt een docent in de flexibiliteit voor het samenstellen van een pakket digitaal leermateriaal.